Ở nhà săn sách | Tập 2: Chắt lọc
- Jun 7, 2021
- 7 min read
Updated: Aug 22, 2021
Những con mồi đang trong tầm ngắm. Nhưng không phải tất cả trong số chúng đều dễ nhai với gã thợ săn. Vậy thì hãy đưa ra những tiêu chí để đánh giá chúng đi nào!
Từ FOMO tới JOMO
Bạn có đang FOMO (Fear of Missing Out) - sợ bỏ lỡ những niềm vui mà mọi người đang trải qua không? Trong việc đọc sách cũng có tình huống như vậy đó. Chúng ta sợ nhỡ đâu quyển này hay thì sao? Cái này best-seller thì mình cũng nên mua nhỉ?
Không ai có thể làm hài lòng tất cả mọi người đúng không? Sách cũng thế, không ai có thể đọc hết tất cả đầu sách trên đời đâu. Đọc nhiều sách không tỉ lệ thuận với lợi ích gặt được. Ngấu nghiến nhưng thiếu nghiền ngẫm là chướng ngại lớn nhất để bạn tận hưởng một cuốn sách, vì mối quan tâm của bạn không đặt trên trang giấy, mà ở số lượng chồng sách. Chưa kể, bạn còn đang đưa mình đi nhanh hơn tới reading slump - tình trạng chán đọc. Việc dung nạp thông tin quá nhiều, chưa kể là đa dạng các kiểu thể loại, khiến cơ thể bị bào mòn sức lực, mình gọi đó là đọc sách độc hại.
FOMO không có gì vui. JOMO vui hơn nhiều đó. JOMO (Joy of Missing Out) nói nôm na là niềm vui khi bỏ qua những gì "có vẻ là vui" mà người khác làm, tập trung vào điều bản thân cảm thấy hạnh phúc. Chọn lọc đầu sách là điều quan trọng cực kỳ, sẽ mất (nhiều) thời gian nhưng đáng bõ công lắm chứ. Nếu không bõ, thì tắt blog này đi má ôi.
Tự xây dựng bảng các tiêu chí
Mình dùng google sheet để quản lý cái book-to-buy của mình vì giao diện nó đơn giản hơn excel nhiều mà còn có tính năng autosave. Có 5 hạng mục, đúng hơn là 5 yếu tố để mình quyết định có giữ lại nó ở trong list hay không. Vì đây là cách mà mình chắt lọc những quyển sách xem cái nào hợp với mình, cái nào không (hoặc chưa) nên thông tin không mang tính chất dựa dẫm mà là tham khảo.
Yếu tố 0: Biết mình đọc gì
Nghĩa là, hãy nắm được nội dung khái quát của cuốn sách, đôi khi bìa và tựa không ăn nhập với nội dung đâu. Mình hơi kỹ nên sẽ quan tâm nhiều một tí: giá thành, tác giả, NXB, thông tin bìa sau là những ví dụ. Có lẽ bạn đã biết những điều này từ khi đi tìm sách, nhưng tin mình đi, bạn sẽ không nhớ đủ đâu. Nhìn lại mọi thứ cũng là một cách tốt để bắt đầu quá trình chắt lọc.
Nếu sách không có đủ các thông tin cơ bản -> Loại và chờ vào dịp sau nếu có duyên
Yếu tố 1: Vào Tiki xem người ta nghĩ gì
Hãy dùng Tiki để nhìn rating bao nhiêu và feedback của người mua ra sao. Đa số người mua sách Tiki cũng khá là có tâm, nên kết quả cũng có thể gọi là dùng tham khảo được. Hãy tập trung nhiều hơn đến lượt người rating và những comment về nội dung so với các mục khác.
Đúng là đừng cuốn theo số đông, nhưng phải có lý do mà số đông chọn thích hoặc không thích một cuốn sách, đúng không? Mình tách riêng phần này với mục review, cái mục đích của việc này là cho bạn một cái nhìn tổng thể về trải nghiệm đọc của cuốn sách đó, và cũng vì chất lượng những feedback này không cao so với mặt bằng chung, thành ra cứ tách riêng cho dễ quản lý.
Nếu Tiki cho mình thông tin hữu ích về rating và feedback -> tô màu
Nếu sách không bán trên Tiki nữa -> để trống
Yếu tố 2: Đọc review để tham khảo và nắm rõ nội dung
Những bài review có ở khắp nơi, nếu không biết thì cứ tham khảo vài nguồn trong tập 1 nhé. Reviewer có người this người that, cùng một cuốn sách nhưng mọt trinh thám sẽ cảm nhận khác với mọt ngôn tình, cho nên hãy cố gắng tìm nguồn review có taste giống với bản thân, khi đó trải nghiệm đọc của họ là gần bạn nhất.
Liệu đánh giá bề mặt thôi đã đủ nói rằng một cuốn sách hợp gu? Sách hay dở thế nào, ta nhìn vào độc giả. Hãy chấp nhận rằng, sách là sản phẩm của sáng tạo và vì thế khó có thể phán xét cái gì tốt, cái gì xấu vì nó là câu chuyện về cảm nhận. Tuy nhiên, sách có giá trị và sách ba xu thì hoàn toàn có thể đánh giá.
Nếu mình cảm thấy những bài review giúp mình định hình rõ hơn về cuốn sách -> tô màu
Nếu bài review chỉ là rephrase phần thông tin/chưa cung cấp đủ điều mình cần -> để trống
3. Xem trước là một lợi thế
Còn gì tuyệt hơn là mở sách ra đọc đúng không, thậm chí là ngồi tại nhà nữa chứ? Người ta nói trăm nghe không bằng một thấy, được mục sở thị luôn là một trong những tham vọng của người mua sách, nhất là hiện nay ngày càng có nhiều sách bọc màng co nên cơ hội đọc chẳng khá khẩm gì mấy. Cho nên cứ thử tìm hiểu xem có bản đọc thử không nhé.
Phần đọc thử có thể tìm thấy trên Tiki, trong các bài review (vì người đăng hay kèm hình sách) và cũng có thể trên google. Quy chụp cả cuốn sách là hay hoặc dở chỉ dựa trên vài trang sách thì có hơi khập khiễng, việc đọc này dùng cho việc khác: xác định tinh thần (vibe) cuốn sách và dòng chảy (flow) của câu từ. Cũng cùng chủ đề nhưng có cuốn đọc liền tù tì cả đêm là xong, nhưng cũng có cuốn ngâm giấm 2 tháng hoài chưa qua được nửa bên kia, là vì vibe và flow của chúng không hợp với gu của bạn.
Nếu mình được xem trước vài trang sách -> tô màu
Ở hướng ngược lại -> để trống
4. Mua sách cũng như đăng ký học phần: có tồn tại những điều kiện
Mình set hẳn một mục, gọi là barrier - sách tiên quyết. Nghĩa là, nếu muốn đọc/mua cuốn sách này, thì phải đảm bảo mình đã đọc qua cuốn sách nọ. Chúng vẫn sẽ nằm trong list mua sách, nhưng chỉ được phép tậu nếu đạt đủ điều kiện. Có 2 lý do để mình nhận thấy yếu tố này thật sự quan trong: hạn chế mua lố tay và hạn chế áp lực đọc.
Thứ nhất, cái mắt luôn to hơn cái miệng: chúng ta tham mua nhưng không lượng sức về hầu bao và thời gian đọc. Sách tồn một đống là vấn đề con mọt nào cũng vướng nhưng lại không rút kinh nghiệm được. Sách không có mọc chân bỏ bạn đâu, chỉ có bạn thiếu nghị lực mà bỏ chúng vào giỏ thôi. Thứ hai, hầu hết các sách dạng series nhiều tập đòi hỏi người đọc phải bắt đầu từ quyển đầu tiên thay vì băng ngang vì dung lượng kiến thức truyền tải quá nhiều, nên nếu không đi đúng mạch đọc thì hiệu quả tiếp nhận không cao. Ví dụ như: mình khá là thích tuyển tập truyện trinh thám Quán của Yukito Ayatsuji, hiện đã có 6 quyển có bản việt, thay vì mua một lượt cho sướng thì hãy bắt đầu từ quyển đầu tiên: 1 là để hạn chế vung tiền, 2 là trải nghiệm xem mình có thích đọc loại này hay không (nếu không, cứ việc say bye 5 quyển còn lại).
Nếu mình cho rằng sách cần được đọc sau khi đọc xong một (vài) cuốn nào đó -> tô màu và ghi chú tên cuốn sách tiên quyết
Nếu sách không có ràng buộc -> để trống
5. Cảm tính cũng cần được chú trọng
Có thể một cuốn sách có nội dung hay đấy, tựa đề cũng hấp dẫn nhưng dường như bạn lại không mặn mà cho lắm, hoặc ấn tượng ban đầu chưa đủ, xin tạm gọi là sự lấn cấn. Chọn sách cũng như chọn người yêu. Người tốt chắc gì đã hợp, người hợp sẽ cho bạn cảm giác lân lân khó tả và muốn chạm vào.
Có thể nói, nếu như các yếu tố kia là điều kiện cần thì cảm tính chính là điều kiện đủ. Phải có một sức hấp dẫn thôi thúc bạn mở ra đọc, bằng không, chúng sẽ nằm ngay ngắn trên kệ suốt theo năm tháng mà thôi. Như sách giáo khoa đấy, ai chẳng biết chúng tốt nhưng chẳng học sinh nào có vẻ là thích thú.
Nếu còn gì đó lấn cấn khi nghĩ về cuốn sách, nhưng không hẳn là không thích -> tô màu
Nếu mình không có vấn đề gì -> để trống
Ra quyết định nào
Sau khi đã thống kế xong, câu hỏi đặt ra là: Mình phải làm gì với chúng đây? Như đã nói, mình gọi đây là 5 yếu tố, thay vì 5 yêu cầu. Tức, việc các ô có được tô đủ hay không, không trực tiếp xác định bạn sẽ giữ lại sách trong list, chúng ảnh hưởng theo một cách khác:
1. Lắng nghe con tim
Yếu tố cuối cùng phải được xử lý đầu tiên. Dựa vào những thông tin có được, suy ngẫm lại cuốn sách lần nữa và đánh giá xem mình có thích hay không.
Nếu có -> reset ô màu
Nếu không -> Loại không hẹn ngày sau
Nếu không, nhưng vẫn có gì đó thôi thúc muốn đọc -> vẫn reset ô màu
2. Suy nghĩ lý trí
Sau khi đã xong phần cảm tính, phần còn lại cần dựa trên lý tính. Hãy đặt mindset rằng chúng ta không bao giờ có thể đọc hết mọi cuốn sách, và đưa ra lựa chọn dựa trên 3 yếu tố đầu tiên.
Nếu bạn đã hình dung được nội dung của sách, hay đơn giản là biết sách viết gì, cộng thêm sự hứng thú về chủ đề đó -> giữ nguyên
Nếu không -> Loại khỏi nhà chung
3. Xếp thứ tự ưu tiên
Nhìn chung thì bạn đã hoàn thành rồi đó. Khi này, cột consider được bỏ trống nhưng vẫn còn đó cột barrier. Với các quyển nào có tô màu tại ô này, hãy xếp ra riêng, để đó và đợi đến khi hoàn tất yêu cầu.
Hết chưa?
Đừng quên chăm chút cho phần màu sắc, font, size... để chiếc list trông đẹp đẽ và có cảm tình hơn nha. Hành trình sắp khép lại rồi. Con mồi đã có, nhưng săn thế nào đây? Đợi tập kế để săn sách nhé!
#Ở_nhà_săn_sách gồm chuỗi 3 bài viết xoay quanh vấn đề làm sao mua được những cuốn sách chuẩn gu mình trong khi không thể đến thư viện hay hiệu sách vì Covid-19.
Comments